Skynet, John Connor ve Sarah Connor, T-800...
(Her yeri spoiler bu yazının, seriyi hiç izlemediyseniz okumaya değmez, o derece yani)
Seri filmler hep ilgimi çekmiştir, her yeni film serinin eskilerini aratsa da her yeni fragman acaba düzelir mi umudu yaratmıştır bende. İşlerin franchise'a dönme fikri de (çizgi romanlar, action figürler, posterler, dvdler, t-shirtler vs.) hep bir tanesini edinme ihtiyacı hissettirmiştir. Belki de tüketim toplumunun standart bir örneği gibi düşünebilir okuyucu. Açıkçası sadece o film ve dönemini hatırlatması, yarattığı nostalji hazzı bende bunları alma isteği. İşte şimdi de bu seri filmlerin önemli bir örneğinden bahsedeceğim bugün. Terminator serisi.
En kötüden en iyiye sıralayacağım ve tabi ki James Cameron filmlerine detaylıca ayrı bir ışık tutarak. Çünkü bir bilimkurgu kültüdür Terminator. Skynet’in kontrolden çıkması, teknolojinin insanlık için tehdit oluşturabileceği fikri gibi yapay zeka ve teknoloji korkusu (günümüzün olay değil mi bu), “Kader yazılı mıdır, yoksa değiştirilebilir mi?” sorusunun serinin merkezinde durması ve böylelikle kader ve özgür irade sorunsalı, ve son olarak insanlığın direnişi gibi ana temalar üzerinde durması. Bunların hepsini harmanlayan filmler serisidir Terminator. Öncelikle serinin çekim tarihine göre sıralanışına bakalım:
Filmler
* The Terminator (1984)
* Terminator 2: Judgment Day (1991)
* Terminator 3: Rise of the Machines (2003)
* Terminator Salvation (2009)
* Terminator Genisys (2015)
* Terminator: Dark Fate (2019)
Diziler
* Terminator: The Sarah Connor Chronicles (2008) - ilk sezon izledim, fena değildi.
* Terminator Salvation: The Machinima Series (2009) - izledim kötü bir seri.
* Terminator Zero (2024) - hikayeyi bir de Japon Animesi üzerinden izledik, fena değildi.
From Worst to Best
* Terminator: Dark Fate (2019)
Yönetmen Jonathan Mostow: The problem in Terminator 3 is that Terminator 2 was such a seminal movie. It was going to be impossible to blow people away because T2 was the first time a lot of people saw digital effects. The liquid-metal man, no one had ever seen that before. That and Jurassic Park, those are two movies that probably must have blown people away from seeing them in the theater. I knew that we wouldn’t be able to achieve that. I also knew there was going to be a lot of skepticism. Why do you even need a third Terminator? I felt that I had to disarm those people. So that’s why we made the choice to use humor, which is front-loaded earlier in the movie. Some of it's too shticky, some of it has not aged well with time, I’ll be the first to confess. But if you went to the theater at the time, it worked with the audience. (Terminator 3'teki sorun, Terminator 2'nin çok etkileyici bir film olmasıydı. T2, birçok insanın dijital efektleri ilk kez gördüğü film olduğu için, insanları etkilemek imkansızdı. Sıvı metal adam, daha önce kimse böyle bir şey görmemişti. O film ve Jurassic Park, muhtemelen insanları sinemada izlediklerinde çok etkileyen iki filmdi. Bizim bunu başaramayacağımızı biliyordum. Ayrıca çok fazla şüphecilik olacağını da biliyordum. Neden üçüncü bir Terminator'e ihtiyaç duyulsun ki? Bu insanları ikna etmem gerektiğini hissettim. Bu yüzden filmde mizahı kullanma kararı aldık ve bunu filmin başına yerleştirdik. Bazıları çok yapmacık, bazıları da zamanla eskimiş, bunu ilk itiraf eden ben olacağım. Ama o zamanlar sinemaya gidenler için bu, seyirci üzerinde işe yaradı)
En karamsar ve distopik olmasıyla terminator serisinin en baba bölümlerinden birisidir. Sadece 6.5 Mil USD'ye mal olmuş ama 78 Mil USD gişe hasılatı elde etmiştir. Her düşük bütçeli filmin kotarıldığı gibi koşullar, filmin büyük bölümünün gece çekilmesi bu ekonomik tutumdan kaynaklanır ama öte yandan da filme atmosfer ve görselliğin yanında gerilim ve korkuyu da sağlamaktadır. Bu film yalnızca bir bilimkurgu klasiği değil, aynı zamanda teknoloji, kader ve insanlık kavramlarını sorgulayan karanlık bir gelecek senaryosudur. Arnold'un neredeyse hiç diyalog kullanmadan canlandırdığı terminator, duygusuz bir öldürme makinesidir; ama bu suskunluk, karakteri daha da korkutucu yapar. Film, düşük bütçesine rağmen zaman yolculuğunu, insan direnişini ve makinelerin tehdidini sade ama sarsıcı biçimde anlatır. Karanlık sokaklar, mavi tonlu gece çekimleri inanılmazdır. Tüm film, tek bir düşünce etrafında döner: gelecek yazılmış mıdır, yoksa şekillendirilebilir mi?
* Terminator Genisys (2015)
* Terminator 3: Rise of the Machines (2003)
* Terminator Salvation (2009)
* The Terminator (1984)
* Terminator 2: Judgment Day (1991)
Terminator: Dark Fate (2019)
Serinin son çekilen filmi aynı zamanda en kötü filmi. IMDB puanı 6.2 ve benim puan 5.5. İzletiyor kendini çünkü popcorn movie olmuş. Ama fanları tatmin edemez çünkü alt metin açısından doyurucu değil.
Yaratıcı James Cameron bu filmde sadece yapımcı. Yönetmen ise Tim Miller, ilk Deadpool filminin yönetmişti. Başrollerde Arnold, Linda Hamilton, Diego Luna, Mackenzie Davis ve Natalia Reyes var. Olaylar Terminator 2'den sonrasına dayanıyor (direct sequel to T2 gibi düşünülebilir). 25 yıl sonra Skynet'in yerini Legion adlı yapay zeka almış. Sarah Conor'ın Mahşet Günü'nü engellemesinin ve insan ırkının kaderini yeniden belirlemesinin üzerinden yıllar geçmiştir. Dani Ramos, kardeşi ve babasıyla ile birlikte Mexico City'de kendi halinde yaşayan biri. Ancak gelecekten süper asker özelliklerine sahip olan Rev-9 adındaki yeni bir Terminator, Dani'yi öldürmek üzere geçmişe gelir. Dani'nin kurtulma şansı, Grace ve Sarah Conor'a bağlıdır. Grace de gelecekten gelen bir süper human soldier. Bu sırada Rev-9, hiçbir şeyi umursamadan hedefine giden yolda karşısına çıkan her şeyi yok etmektedir. Dani, Grace ve Sarah'nın yolu sonunda T-800'e düşer. Sarah'nın geçmişi, onların tek umudu olur.
Arnold ve Linda Hamilton'un dönüşü filmi kurtaramamış hele Arnold'ın dahil oluş nedeni ve insan olmaya çalıştığı süreç vs. gerçekten senaryoyu kurtaramamış. John Connor sonrası evrende Meksika'lı kızın geleceğin kurtarıcısı olma rolü hiç gerçekçi gelmiyor. Yeni robot türü Rev-9 imhası en zor düşman ve CGI ile o kadar çok beslemişler ki takip etmekte zorlanıyor insan. Yeni Terminator olan Rev-9’u Gabriel Luna canlandırıyor. Yeni ölüm makinemiz iki Terminator birimine “bölünebilmesi” ile ön plana çıkmakta. Grace’i canlandıran aktris Mackenzie Davis çok yerinde bir tercih olmuş. İnsan gibi görünse de aslında “geliştirme” olarak adlandırılan bir nevi operasyondan geçirilmiş, yarı replika ya da cyborg denilebilecek bir yapıya sahip. Bu anlamda da Dani’yi koruma görevinde avantajlı yanlarını aktif olarak öne çıkarabiliyor.
185 Mil USD bütçe ile çekilip, sadece 261 Mil USD gişe hasılatı yapınca 2019'un en büyük gişe balonu olmuştur. Stüdyo sadece bu filmden 120 Mil USD zarar etmiş ki bu çok ciddi bir rakam, özellikle franchise'ın boyutu düşünüldüğünde.
Ya bu filmde John Connor ölüyor, Skynet ölüyor. Peki ne için? Yeni bir John Connor yaratmak için. Peki bu sefer fark ne? Yeni John Connor bir kadın. Hollywood özgün karakter yaratamıyor, hatta daha önce yarattığı özgün karakterin içini boşaltıyor, sonra böyle hamlelerle kör göze parmak politik doğruculuk oynuyor. Bunlar hayranlar tarafından dile getirilince de cinsiyetçilik iftiraları, woke açılımları falan ortaya atılıyor.
Filmin aksiyon sahneleri gayet sürükleyici. Tim Miller bu anlamda iyi bir iş kotarmış. Sizi ilk saniyesinden son saniyesine kadar içine alıyor. Ancak görsel efekt olarak göz yoran bir film.
Dani karakteri (yeni John Connor) daha filmin başında kardeşi ve babası katledilmiş olmasına karşın hırslı, soğuk kanlı bir karaktere bürünmekte hiç zorluk yaşamıyor. Bunun yanı sıra hayatında eline silah almamış olmasına karşın “ufak bir gaza getirme” ile kusursuz bir nişancı oluyor hemen. Hiç araba kullanmamış ama iş başa gelince hemen rallici oluyor. Zaten yanında Grace ve Sarah Connor gibi tecrübeli iki kadın karakter varken Dani’yi hızlı bir dönüşüm sürecine sokmak oldukça gereksiz ve gerçeklikten uzak bir hamle olmuş. Ama son yılların trendi olan sert kadın karakterleri öne çıkarma çabası bir yandan da. Tamam bunu yapmak istiyorsan yap ama karakterin altını doldur. Hızlandırılmış terminator öldürme kursu olmuş resmen. Olmamış bu film, olmamış...
Terminator Genisys (2015)
IMDB puanı 6.3 benim puan 6.
Serinin 5. filminin konusu ise insan direnişinin lideri John Connor, Çavuş Kyle Reese’i Sarah Connor’ı koruması ve geleceği güvence altına alması için 1984’e geri gönderir fakat olaylar beklenmedik bir şekilde yön değiştirir ve zaman çizgisi kırılır. Şimdi kendisini geçmişin yeni ve yabancı bir versiyonunda bulan Çavuş Reese, Gardiyan’ın da dahil olduğu müttefiklerle, “geleceği yeniden başlatmak” göreviyle karşı karşıya kalır.
Yönetmen Alan Taylor, başrollerde ise Arnold ile beraber Emilia Clarke, Jason Clarke, Jai Courtney, J.K. Simmons, Lee Byung-Hun ve Matt Smith yer almakta. 155 Mil USD bütçeye karşılık 440 Mil USD gişe hasılatı elde etmiş.
Filmin hemen hemen tamamında T-800, Kyle Reese ve Sarah Connor arasındaki atışmalardan mizah üretilmeye çalışıldığını görüyoruz. Ve ancak bir Terminator parodisinde olabilecek espriler yapılmış. Mizah dozunun iyi ayarlanamadığını ve kalitesinin de beklenenin altında olduğu bir film olmuş.
Filmde hikaye namına ilginç noktalar yok değil. Öncelikle Kyle Reeves'in görevinin Sarah Connor'ı kurtarmak ve John Connor'ın doğumu için Sarah'a bir partner olmaktan çıkartılması bu bilindik hikaye akışını değiştirip seyirciye yeni bir gidişat sunmaya çalışması açısından önemli. Fakat bu gidişat hikayeyi her ne kadar farklı bir noktaya çekiyor gibi görünse de filmin genel akışı içindeki zaman kırılmaları ve geçmiş/gelecek ekseninde yapılmak istenen müdahaleler filmi anlaşılması zor bir noktaya götürüyor. Karşımızda kendini seyrettiren, hoşça vakit geçirten bir eğlencelik film var, o kadar.
Karakterlere bakacak olursak; ilk olarak gözümüze çarpan oyuncu asla bir Linda Hamilton olamayacak kadar çelimsiz ve kısa boylu olan Emilia Clarke. Kendisinin ne eline silah yakışmış, ne de aksiyon sahneleri. Jai Courtney, benim asla ısınamadığım bir oyuncu ve Kyle Reese rolü de ona gitmemiş ayrıca Emilia Clarke ile aralarındaki kimya 0.Yeni T-1000’i oynayan Koreli oyuncu kısa süre gözükmesine rağmen sıvı metalin hakkını veriyor, bu filmden önceki sene Whiplash’deki aksi öğretmen rolüyle Oscar alan J.K. Simmons ise kendisine verilen kısa rolü başarıyla canlandırmış. Filmin casting açısından sınıfı geçen en sağlam oyuncusu ise, kesinlikle John Connor’u oynayan donuk suratlı Jason Clarke. Gelelim sürekli moruk diye hitap edilen Arnold Schwarzenegger’e. Yaşlanması dışında karizması hala yerinde. Esprili ve sempatik bir T-800 olarak filmi neredeyse tek başına götürüyor. CGI destekli genç hali ile kapışma sahnesi ise gayet güzel bir sürpriz olmuş.
Terminator Genisys’e serinin yeni bir başlangıç noktası olarak bakarak, belirli bir düzeyde tatmin yaşamak mümkün. Ancak serinin genel tonunu zedelediğini ve karmaşaya yol açtığı aşikar.
Terminator 3: Rise of the Machines (2003)
İlk izlediğimde hayal kırıklığı yaşamıştım fakat sonrasında çekilen filmler de eğlenceli ama bu filmden daha iyi filmler değildi. Dolayısıyla yıllar geçtikçe bence değeri artacak filmlerden biri. Amacı düşündürmekten çok eğlendirmek olan filmlerden.
Yönetmen Jonathan Mostow, başrolde Arnold'a eşlik edenler Nick Stahl (John Connor), Claire Danes (Kate Brewster), Kristanna Loken (T-X). 187 Mil USD bütçe ile çekilip, 434 Mil USD gişe hasılatı yapmış, gişe anlamında 2003 yılının başarılı işlerinden biri. Arnold'da rekor bir ücret almış bu filmde (30 Mil USD), vali olmadan önce. Telif hakkı anlaşmazlıkları ve bütçe sorunları gibi hususlardan dolayı filmin çekimine giden yol uzamış ve sorunlar yaşanmıştır.
John Connor başlangıçta gelecekteki Skynet tarafından yakalanmamak için sistemin dışında gözlerden uzak bir hayat yaşadığını ve “geleceğin yükünü üzerinde hissettiğini” söylese de, anlaşılamayan bir kaderin kurbanı olmuş bir adamdan çok, bir aksiyon figürü gibi duruyor bu filmde.
John Connor'ı bu sefer Kristanna Loken’in canlandırdığı T-X adlı yeni model takip ediyor. Connor’ı ve gelecekteki arkadaşlarını bulup yok etmeye programlı female bir Terminator. Bu karakterin duygusuz ve korkutucu olması gerekse de, Loken’in canlandırdığı model seksi bir “femme fatale” mankeni andırıyor. Film, 2000’li yılların başında geçtiğinden o yılların gelişmekte olan teknolojilerinden interneti (Özellikle o dönem, ilk Matrix filmi sonrası dönem olduğu için teknoloji üzerine gerilim algısında internet başı çekmekte) ve nanoteknolojiyi de hikâyenin içine yedirmişler. Femme fatale dedik ama ağzından çıkardığı modem sesiyle küresel ağa bağlanıyor ve bilgisayar virüsünü enjekte edebiliyor. Böylelikle bütün makinelere sızabilen bir yazılım haline gelebiliyor. Nihai hedefi ise ordunun elindeki yapay zekâ olan Skynet.
Özetle Terminator 3, kesinlikle kötü bir film değil, ancak seri için büyük bir basamak da değil. Ama diğer 2 filmden çok daha fazla keyifli, akan bir film. 2.filmden sonra buhranlar yaşayan Edward Furlong yok, Linda Hamilton yok ve tabi ki James Cameron yok. Dolayısıyla T2 sonrası insanlarda hayal kırıklığı yaşattı fakat o kadar da kötü bir film olmadığı kendisinden sonra çekilen filmlerden anlaşılmakta. Bu filmdeki tır sahnesi de T2'deki kadar olmasa da izlemeye değer.
Terminator Salvation (2009)
118 dakikalık director's cut versiyonu değerlendirilmiştir. Yönetmen McG. Başrolde Christian Bale, Sam Worthington, Moon Bloodgood, Helena Bonham Carter, Anton Yelchin, Bryce Dallas Howard, Common, Jane Alexander ve Michael Ironside. Casting açısından bakarsak belki de serideki en zengin film. Arnold'ın rol almadığı ilk film. C. Bale ise gelecekteki John Connor'u oynamakta. İlk 3 filmin aksine bu kez insan suretinde bir terminator değil, ölüm makinelerinin en ilkel hallerini görüyoruz. Film Judgement Day sonrası Mad Max vari bir evrende geçmekte. Benim de sevdiğim husus da bu oldu, gelecekte geçen mekanik görüntülü robotlarla olan mücadeleyi izlemek. Zaten yönetmenin de ilham kaynağı olarak belirlediği eserler: Mad Max 2, Star Wars, Children of Men filmleriymiş. 200 Mil USD gibi dönemine göre devasa bir bütçe ile çekilmiş ve 372 Mil USD hasılat elde etmiş-ki bu da hasılat açsından yetersiz demek. IMDB puanı 6.5 olan filme benim puan 6.7
Yıl 2018. Kıyamet Günü meydana gelmiş ve yaşanması olası görülen olaylar yaşanmıştır. Düşünüleceği üzere makineler kontrol mekanizması olarak sistemi ele geçirmişlerdir. Arada kalan bir grup insan Skynet'e karşı direnişteler. Bu durumu örgütleyen John Connor. Ancak bir anda beliren Marcus Wright adındaki bir kişi, onun bu emin olma halini kökünden sarsmaya hazırdır. Kendisinin en son hapiste olduğunu hatırlayan Marcus’un geçmişten mi yoksa gelecekten mi bir misafir olduğunu kimse bilmiyor. Yine de bu ikili Skynet’e karşı başkaldırarak mücadele etmeye çabalarlar.
Filmin çekimleri çok zorlu geçmiş, New Mexico'da ki sette toz, duman ve sıcaktan aletler bozulmuş, insanlar sinir krizleri yaşamış, yönetmen setinin kontrolünü neredeyse kaybetmiş, filmi çekerken senaryoyu halen yazıyorlarmış, bir de C. Bale sette herkes sövmüş resmen, bu kıstaslara rağmen bu filmi tercih etmemin sebebi Judgement Day sonrasını anlatmaya cesaret etmesi. Ana seriden ayrılan alternatif gelecek hikayesi olarak düşünülmesi gereken bir film. Salt atmosferi sayesinde bile gayet keyifle akan bir film. Senaristlerin grev dönemine denk gelmesi, 6 senarist değiştirmesi, bir çok set çalışanının kaza yaşaması, ünlü özel efekt uzmanı Stan Wilson'ın çekimler sırasında vefat etmesi, C.Bale'in set dışına sızan bir ışık görevlisini haşladığı, ana avrat sövdüğü anların internete düşmesi gibi nice sorunlarla da karşılaşmış bir yapım. Öte yandan Arnold'ın CGI versiyonu güzel sürpriz olmuş, helikopter düşüşü çekimleri çok iyi çekilmiş.
The Terminator (1984)
107 dakika süren 1984 yapımı serinin ilk filmi. IMDB top 250'de 221. sırada 8.1'lik puanı ile. Ama 10 üzerinden 10'luk film. Filmin tamamı Los Angeles'ta çekilmiş. Schwarzenegger’in “I’ll be back” repliğinin ikonikleştiği filmdir ayrıca. Öncelikle efsane ilk filmi trailer'ı ile hatırlayalım.
Yönetmen koltuğunda James Cameron var. Başrollerde Arnold'a eşlik eden Michael Biehn, Linda Hamilton, Paul Winfield ve Lance Henriksen. Müzikler Brad Fiedel tarafından düzenlenmiştir ki main score efsanedir, herkes tarafından bilinir, yıllardır ana haber bültenleri girişlerinde kullanmıştır. Stan Winston özel efektlerde çığır açan işler yapmıştır.
Bilimkurgu sinemasının en ses getiren yapımlarından biridir bu film. Bu ve T2, serinin sonraki yapımları gibi alay konusu olmayan, alt metinleri dolu dolu olan ve bir çok farklı açıdan değerlendirilebilen yapımlar. Bende diğer filmlere kıyasla bu ilk 2 filmi daha detaylı, kapsamlı, farklı yerlere değinmeye çalıştım.
Hem James Cameron hem de Arnold’u tabiri caizse 1 gecede ünlü yapmıştır. Hem popcorn movie olup hem de düşündüren bir filmdir. 2029 yılında başlar filmimiz. Robotlar tarafından yönetilen dünyada, robotlara karşı savaş veren bir grup insan direnişçi, geçmişi değiştirmek isteyen akıllı makineleri alt etmek zorunda. Çünkü akıllı makineler, gelecekten direnişinin eski önderlerinden Sarah Connor’ı öldürmesi için tasarlanan Terminator isimli cyborg'u o güne göndermişlerdir. Terminator, kadını öldürünce gelecekte insanlığın direniş önderi olacak oğlu John Connor da doğmayacak, böylece makinelerin zaferleri kaçınılmaz olacaktır.
Yönetmen Cameron’ın Terminator öncesi, yönetmenlik adına pek de parlak bir kariyeri yok. Kendisi Roger Corman Stüdyosu’nda gelme, düşük bütçeli filmler için minyatür ve maket yapan biri ve kendini geliştirerek sanat yönetmeni olmuş. “Battle Beyond the Stars”, “Escape from New York”, “Android” ve “Galaxy of Terror” gibi bilim kurgu filmlerin görsel efektleri üzerinde çalışmış. Yönettiği ilk film, Piranha II: The Spawning için de aslen, özel efekt yönetmeni olarak işe alınmış olsa da, filmin yönetmeni projeyi bırakınca İtalyan prodüktör Assonitis, James Cameron’ı yönetmen olarak atamış. Bu yüzden, The Terminator, Cameron’ın ilk göz ağrısı. Piranha II’nin çekimleri için İtalya’ya gittiklerinde geçirdiği hastalık havale derken yönetmenimiz gördüğü bir kabusta gelecekten gelen bir robotun, onu öldürmeye çalıştığını görür ve bunu resmeder, sonrası zaten efsanenin doğuşudur.
James Cameron: I went from driving a truck to becoming a movie director, with a little time working with Roger Corman in between. When I wrote The Terminator, I sold the rights at that time – that was my shot to get the film made. So I’ve never owned the rights in the time that the franchise has been developed. I was fortunate enough to get a chance to direct the second film and do so on my own creative terms, which was good. But that was in 1991 and I’ve felt like it was time to move on. The primary reason for making a third one was financial, and that didn’t strike me as organic enough a reason to be making a film. (Kamyon şoförlüğünden film yönetmenliğine geçtim, arada Roger Corman ile kısa bir süre çalıştım. Terminator'ı yazdığımda, o zaman haklarını sattım – bu, filmi çekebilmem için bir fırsattı. Yani, serinin geliştirildiği süre boyunca hakları hiç elimde olmadı. İkinci filmi yönetme ve kendi yaratıcı şartlarımla çekme şansını yakaladığım için şanslıydım, bu çok iyiydi. Ama bu 1991 yılındaydı ve artık ilerleme zamanının geldiğini hissettim. Üçüncü filmi çekmenin ana nedeni finansaldı ve bu bana film çekmek için yeterince organik bir neden gibi gelmedi)
IMDB'de şöyle ilginç bir trivia var, çevirisini paylaşıyorum: Hristiyanlık sembolizmi; John Connor, İsa Mesih ile aynı baş harfleri paylaşır ve her ikisi de insanlığın kurtarıcıları, insanlığın tek umudu olarak kabul edilir. Her ikisi de gizemli koşullar altında hamile kalan annelerden doğmuştur; biri bakireyken Tanrı tarafından, diğeri ise gelecekten gönderilen bir adam tarafından hamile bırakılmıştır. Ayrıca, Kyle ortaya çıktığında, sırtında bir meleğin kanatlarının olması gereken yerde yara izleri vardır, bu da onun “gökten gönderilmiş” olduğunu düşündürür. Bu film, incilin bilim kurgu versiyonu gibi. John Connor mesih görevi görüyor resmen. Sarah Connor bildiğin meryem ana. Gelecekten gönderilen cyborg katil ise mesihin doğmasını engellemek için görevlendirilmiş bir deccal yani karanlık güçlerin askeri. Medeniyeti yok edecek nükleer saldırı ise bildiğiniz kıyamet gününe bir göndermedir.
Tır tanıdık geldi mi? Hem ilk film hem de ikinci film için önemli bir sembol. Foreshadowing dediğimiz önceden ima etme veya diğer adıyla önseme, bir romanda ya da filmde, olacak hakkında okur ya da izleyiciye önceden bazı ipuçları veren anlatım tekniğidir. İnanılmaz güzel bir ayrıntı.
Mükemmel bir distopyanın temellerinin atıldığı tech-noir film. Dönemin bir başka tech-noir filmi de Blade Runner'dır. Evet resimde geçen Tech-Noir mekanı filmin türünü resmetmektedir. Ayrıca filmin sonundaki fabrika sahneleri ve Los Angeles gece sokak sahneleri de Tech-noir esintilerini görürüz. Terminator'un iskeletli versiyonu olan endoskeleton sahneleri ve bu iskeletin metalik gri ve mavi ışıklar kullanılarak oluşturulan ortam da Tech-noir sahnelerdir. Ayrıca insanların ürünü olan Skynet kontrolden çıkar ve her şeyi ele geçirir. Skynet'in kontrolden çıkıp her şeyi ele geçirmesi gibi meta üretimi de insanların kontrolünden çıkıp kendi hareket yasalarına kavuşur ve işler. Bu bile aslında tech-noir konseptine hayliyle yakışan bir konu.
Tech Noir seti Los Angeles'ın ortasında inşa edilmiş ve yapımcı Gale Anne Hurd, bazı insanların bunun gerçek bir kulüp olduğunu düşünerek dışarıda sıraya girmeye başladığını söylemiş. “O noktada o kadar paraya ihtiyacımız vardı ki, neredeyse onların parasını alacaktık” demiş.
Son sahne, fabrikadaki konveyörde sürüklenme sahnesi, iş makinaları ve oradaki montaj bir nevi Chaplin'in Modern Times filminin güncel bir versiyonu, modern bir Modern Times uyarlaması bile denilebilir. Chaplin'e mi saygı duruşudur yoksa günümüzün Endüstri 4.0 falan mıdır? Orasını da artık siz değerlendirin ama alt metinlerin, foreshadowing'lerin cirit attığı filmdir.
Çekildiği zamanın ilerisinde bir vizyonun ürünü. 80'li yıllarda yapay zeka belki sadece akademilerde konuşuluyordu. Teknolojinin günümüzdeki kadar güçlü olmadığı o yıllarda bu tür bir senaryo yazmak büyük bir iş.
Karanlık, huzursuz, acımasız ve buz gibi sert bir film. Tech-noir teriminin çıkış noktası. Neredeyse bir sanat filmi gibi işlenmiş, hatta Tarkovsky’nin bile beğendiği filmlerden biriymiş. Düşük bütçe ile çok zor bir senaryonun ne kadar iyi çekilebilir olduğunu gösteren, ders niteliğinde bir film. Sadece tech-noir gece kulübü ve karakol baskını sahneleri bile bunun için yeterli. Metal iskelet sahneleri o kadar iyidir ki - çağının ötesinde olmakla kalmamış, çocukluk dönemimizdeki korku imgelerinden biri olarak akıllara kazınmıştır.
Zamanda yolculuk, robotlar (insana benzeyen cyborglar), karanlık bir gelecek, nükleer savaş, kontrolden çıkan teknoloji, yapay zekâ ve mitleştirilen bir kurtarıcı figürü. Filmi ve tümüyle seriyi özel kılan bir diğer olgu ise sonrasında gelen bilimkurgu eserlerine yeni fikirler sunması ve ilham vermesi. Örneğin bir sonraki bilimkurgu devrimi olarak görülen Matrix serisindeki insan-makine savaşı, yapay zekânın olağanüstü gücü, mitleştirilmiş kurtarıcı hatta seçilmiş kişi bariz bir şekilde Terminator’den esinlenilerek ortaya konmuştur. Sözün özü, kendinden sonraki çekilen bir çok bilimkurgu aksiyon filmlerinin bu ilk filmin konseptinden esinlendiği aşikar.
Bir yaratıcı: James Cameron
Sinemanın hemen her alanına hâkim olan James Cameron; kameramanlıktan ses teknisyenliğine, ışıkçılıktan yönetmenliğe uzanan geniş deneyimiyle, auteur kavramının yalnızca sanat sinemasıyla sınırlı olmadığını, ana akım gişe sinemasında da güçlü bir auteur kimliğinin var olabileceğini kanıtlamıştır. Setine tam anlamıyla hâkimdir; ne istediğini açıkça bilir ve hedeflediği sonuca ulaşmak için ekipteki herkesin hangi sorumlulukları üstlenmesi gerektiğini ustalıkla yönetir. Filmlerinin senaryosunu bizzat yazar, yönetmenliğinin yanı sıra görüntü yönetmenliğine de katkı sağlar ve kurguda aktif rol alır. Çoğu projesinde yapımcı koltuğunda da kendisi oturur. Ekibini yönetme konusundaki becerisi öylesine bilinir ki, bir şehir efsanesine göre, bir set çalışanının özgeçmişinde Cameron ile çalışmış olmak, başka bir referansa ihtiyaç duymadan işe kabul edilmesi için tek başına yeterlidir.
James Cameron, el sanatları konusunda da son derece yeteneklidir; çizim ve heykeltıraşlık konusundaki ustalığı dikkat çekicidir. Bu yeteneğini fark eden isim ise efsanevi yapımcı Roger Corman olur. Joe Dante’yi de keşfeden Corman, Cameron’a sinemadaki ilk profesyonel görevini verir. Cameron, 1980 yapımı Battle Beyond the Stars filminde sanat yönetmeni ve set dekoratörü olarak çalışır. Bu projedeki başarısıyla Corman’ın güvenini kazanan Cameron, yine Corman’ın yapımcılığını üstlendiği bir başka filmde bu kez yönetmen koltuğuna oturma fırsatı bulur. Joe Dante’ye Piranha filmini yönettiren Corman, yeni keşfettiği bu yeteneğe de devam filmi olan Piranha Part Two: The Spawning’i emanet eder. Filmin senaristlerinden biri de Cameron’dır. Ancak sürekli yapım müdahalelerine maruz kaldığı için projeyi tamamlayamaz ve filmin sonlarına doğru yapımdan ayrılmak zorunda kalır.
1991 yılına gelindiğinde James Cameron, bilimkurgu ve aksiyon sinemasını bambaşka bir düzeye taşıyacak bir başyapıtla beyaz perdeye geri döner. İlk filmini 1984’te çektiği The Terminator’ın devamı, Terminator 2: Judgment Day, vizyona adeta fırtına gibi girer. Bu filmde, gelecekten gelen iki robotun nefes kesen mücadelesini izleriz. Yoğun aksiyonu ve çığır açan efektleri kadar, karakter derinliklerine inen zarif ve dengeli anlatımıyla da öne çıkar. Savaş ve barış kavramları üzerine düşündüren; bir robotun perspektifinden insan doğasının yıkıcılığına ışık tutan film, bugün pek çok otorite tarafından tüm zamanların en iyi bilimkurgu yapımları arasında gösterilmektedir. Cameron’ın sinemasına özgü mavi tonların hâkim olduğu etkileyici görselliği ve döneminin çok ötesine geçen özel efektleriyle, yönetmenin sinema tarihindeki konumu bu filmle birlikte sağlamlaşır. Arnold Schwarzenegger’in robot karakterine getirdiği yenilikçi yorum ise yapımın ikonik unsurlarından biridir. 100 milyon dolarlık bütçeyle çekilen film, 520 milyon dolar gişe hasılatı elde ederek döneminin rekor seviyelerine ulaşır. Ayrıca bu film, Cameron’ın bizzat yapımcılığını üstlendiği ilk projedir; sonraki tüm filmlerinde de yapımcı koltuğunda kendisi yer alacaktır.
Youtube'da Vanity Fair'in kendi kanalından yakın zamanda yayınlanan bu videoda Cameron'ın kendi kariyerini, her bir filmini tek tek detaylıca anlatmakta, yönetmenin fanları için paylaşıyorum.
Terminator 2: Judgment Day (1991)
Öncelikle 156 dakikalık Ultimate Cut versiyonu üzerinden yorumladığımı belirtmek isterim. Bu filmde Arnold ve Linda Hamilton'a başrollerde Edward Furlong, Robert Patrick, Earl Boen ve Joe Morton eşlik ediyor. En iyi kurgu ve en iyi sinematografi dalında oscar adayı olmuş, en iyi ses, en iyi ses kurgusu, en iyi görsel efektler ve en iyi makyaj dalında tam 4 Oscar kazanmış bir başyapıt. IMDB puanı 8.6 ve Top 250'de 28. sırada. Şimdi de trailer hatırlayalım:
Yedi yıl sonra gelen ve 1991 yılına göre 100 Mil USD gibi devasa bir bütçeyle hayata geçirilen Terminator 2: Judgment Day, “devam filmleri her zaman daha kötüdür” anlayışını tamamen tersine çevirerek hem izleyicilerden hem de eleştirmenlerden tam not almış; işlediği konu, anlatım biçimi ve hâlâ şaşkınlıkla izlenen özel efektleriyle bilimkurgu türünde çığır açmıştır. Terminator markası, filmle birlikte video kasetlerden kitaplara, oyunlardan çizgi romanlara kadar pek çok alanda büyük bir ticari patlama yaratmış; replikleri dillere pelesenk olmuş, Arnold’ı T-800 rolüyle sinema tarihinin ikonik figürlerinden biri hâline getirmiştir. Bu başarının temelinde ise filmin ortaya koyduğu yenilikçi yaklaşım yatmaktadır.
Kıyamet günü korkusu yapımın temel zeminini oluştururken, özünde robotlarla insanlar arasındaki savaşı ve özellikle ikinci filmle belirginleşen duygusal bağı merkeze alan anlatı, türe taze bir soluk getirmiştir. James Cameron ve Arnold ikilisi, yüksek bütçenin ve dönemi için devrim niteliği taşıyan CGI teknolojisinin desteğiyle unutulmaz bir devam filmine imza atmış; ilk filmde karşımıza çıkan T-800’ün karşısına bu kez sıvı metalden oluşan yeni nesil bir tehdit, T-1000 çıkmıştır. T-1000 ile T-800’ün nefes kesen karşılaşmaları izleyiciyi büyülerken, Linda Hamilton’ın güçlü kadın savaşçı imajında ulaştığı zirve de filmin en etkileyici unsurlarından biri olmuştur. Ancak tüm bu görsel şölene rağmen seyirciyi en derinden etkileyen, T-800 ile 13 yaşındaki John Connor arasında kurulan baba-oğul benzeri bağ olmuştur. Robotlarla insanlar arasında beklenen soğuk ve olumsuz ilişkinin aksine duygusal bir yakınlık sunan Terminator 2, sinema tarihinin en önemli yapıtlarından biri olarak yerini sağlamlaştırmıştır.
Karşılarında ise yepyeni bir düşman var; T-1000 nam-ı diğer civa adam. Robert Patrick'in canlandırdığı bu düşman daha önce bilim kurgu filmlerinde hiç görülmemiş bir cyborg'du. Belli kurallar içinde istediği her şekle bürünebilen T-1000 bugüne kadar ki en güçlü villain karakterlerin başında gelmekte ve bunu büyük ölçüde Robert Patrick'e borçlu.
Duygusuz bir robot rolünü olabildiğince gerçekçi bir şekilde oynamak için çok fazla hazırlık yapmı. Yalnızca burnundan nefes almayı içeren sıkı bir koşu rejimi ile antrenman yapmış ki bu da yorgunluk belirtileri göstermeden filmde koşabilmesi içinmiş. Gözünü kırpmadan tabancayı ateşleme alıştırması yapmış. Rol için ciddi bir hazırlık sürecinden geçmiş.
Bilimkurgunun teknolojiyi ve hayal gücünün sunduğu imkânları birer araç olarak kullanıp kimi zaman toplumsal, kimi zaman da siyasal mesajlar vermektedir film. Terminator’un odaklandığı mesele ise silahlanma yarışının yıkıcı derecede yanlış olduğunu ifade etmesi. Kendi sonunu hazırlayan silahları, makineleri ve bombaları üreten; bilimi ilerleme için değil, yok etme amacıyla kullanan insanlık filmde eleştirinin merkezindedir. Skynet’in doğuşundan dolaylı biçimde sorumlu olacak bilim insanı Miles Dyson, bilgisayarların uçaklardan diğer tüm sistemlere kadar her şeyi kontrol edeceğini; asla yorulmayacaklarını ve insanlar gibi hata yapmayacaklarını savunur. Nitekim bilgisayarlar gerçekten de “hata yapmayarak” dünyayı ele geçirirler.
Sarah Connor’ın Dyson’a yönelttiği, “Sizin gibi bilim adamları atom bombasını yaptı. Tek bildiğiniz yok etmek. Peki içinizde bir canlı büyütmenin, ona hayat vermenin ne olduğunu bilir misiniz?” sözleri filmin duruşunu açıkça ortaya koyar. Bir başka çarpıcı sahnede iki çocuğun oyuncak silahlarla birbirlerini “vurması” ve kimin kimi öldürdüğü üzerine kavga etmeleri, insanın şiddetle kurduğu erken ilişkiyi simgeler. John Connor’ın T-800’e “Asla başaramayacağız, değil mi?” sorusuna Arnold’un “Birbirinizi yok etmek doğanızda var” cevabı da bu eleştiriyi tamamlar. Teknolojik devrimler yaşamış insanlık hâlâ barışı ve birlikte yaşamayı öğrenmekten çok uzaktadır.
Asıl sorun teknoloji değil; teknolojiyi tek bir amaca — kâr, kontrol ve güç — göre geliştirmeye zorlayan uluslararası politik sistemde. Bu sistemde, tekno-kapitalizm yani teknolojiyi kapitalist çıkarlar doğrultusunda kullanma anlayışı, kıyametin altyapısını bilinçli olarak hazırlar. Örneğin Cyberdyne’in Skynet’e dönüşebilme potansiyeli, bu anlayışın doğal sonucudur.
Biraz da çekimleri, sahneleri konuşalım. Bunlardan bahsetmek gerek. Filmin başında tırın motosikleti kovaladığı sahneler olsun, filmin sonlarına doğru çekilen helikopter sahnesi olsun-ki helikopterin köprünün altından geçmesi sırasında CGI'nın ne kadar gerçekçi görüneceği konusunda endişeleri olmuş yönetmenin ve bundan dolayı pilot bunu gerçekten yapmış, gerçekten köprü altında geçişini çekmişler, bizzat yönetmen çekmiş çünkü ekip çok tehlikeli bulmuş, kameramanlar yanaşmamış, bütün bu aksiyon sahneleri muazzam çekilmiş, günümüzde bile bu sahnelere yanaşan yeni nesil film bulmak çok zor. CGI sahneleri de döneminde çığır açmış, arkasından gelen bir çok filme öncülük etmiştir.
Atom bombasının patladığı sahneler ve bazı maketler ile çekilen sahneler de muazzamdır. Özel efekt uzmanı Stan Winston ve ekibi, Sarah Connor'ın “nükleer kabus” sahnesini olabildiğince gerçekçi göstermek için saatlerce süren nükleer test görüntülerini incelemiş. Sahneyi canlandırmak için minyatür bir Los Angeles modeli yapılmış. Yıkılan duvarları taklit etmek için minyatürde kullanılan malzemelerden bazıları Matzos krakerleri ve Shredded Wheat imiş. Her çekimden sonra, modeli tekrar çekime hazır hale getirmek ortalama iki gün sürmüş. 1991'in sonlarında, birkaç ABD federal nükleer test laboratuvarının üyeleri, bu sahneyi gayri resmi olarak “kurgusal bir film için şimdiye kadar yaratılmış en doğru nükleer patlama tasviri” olarak ilan etmişler. Özel efekt ekibi üyeleri, o zamandan beri çalıştıkları hiçbir sahnenin izleyicilerden bu kadar övgü ve duygusal tepki almadığını defalarca belirtmişler. Bu sahneler için harcanan bütçe ilk filmin toplam bütçesinden daha fazlaymış ki Bu muazzam bir işçilik.
 |
| Mahşerin 4 atlısı |
Bu film efekt ve aksiyon sahneleri açısından sınıfının birincisi, herkesin imrendiği kopya çektiği bir modern klasiktir. T-1000 civa adamın sahneleri, sıvı metal olarak ellerini kullanış şekli ve bunların çekimi de çok doğru kullanılmış, sürekli gözümüze sokulmamış, ve sık sık tekrarlanmamış günümüzdeki filmler gibi.
İlk filmdeki kötü adamı bu filme iyi adam yapmak hatta bir yerden sonra baba figürüne dönüştürmek, bu filmin kötü adamını da film boyunca sistemin sembolü olan polis üniformasıyla dolaşmasını göstererek anlatmak kimin aklına gelebilirdi ki? Gerçekten yönetmen James Cameron'ın hikayeyi ne kadar önemsediğinin en önemli örneklerinden biri.
Filmde üvey anne kılığına giren T-1000 ile John Connor'un sesinin taklidini yapan T-800 bir sahnede karşılıklı olarak telefonla konuşurlar. Bu sahne, aslında iki yapay zekanın birbirini insan olduğuna ikna etme çabasını gösterir ve ikisinin birbiri ile konuştuğu tek sahnedir. Terminator, motor çaldıktan sonra motorun ışıklarını yakmaz. çünkü, gece görüşü vardır. Barda yüzüne üflenen puro dumanını da anında kanserojen madde olarak analiz etmiştir. Bu sahnelerdeki bu tarz detaylar filme ne kadar özen gösterildiğinin özetidir.
Bu da markanın linki: Matsuda Website
Meanwhile Elon Musk on Terminator Universe
Son olarak T2'nin alternatif sonunu Youtube'dan paylaşıyorum:
Kaynaklar
* https://manifold.press/woke-with-me-if-you-want-to-live
* https://www.otekisinema.com/cevap-terminator-genisys/
* https://en.wikipedia.org/wiki/Terminator_3:_Rise_of_the_Machines
* https://www.imdb.com/title/tt0088247/
* https://www.azizmsanat.org/2016/05/16/bir-bilimkurgu-kultu-terminator-onur-kesapli/
* https://www.otekisinema.com/the-terminator-her-sey-bir-kabusla-basladi/
* https://x.com/ATRightMovies/status/1982448076347339037
* https://www.youtube.com/watch?v=1naI9GctAXE TERMINATOR - Gerçekleri Tarih Yazar, Tarihi De James Cameron!
* No Fate But What We Make: The Greatest Terminator Lie Ever Told https://www.overthinkingit.com/2009/06/02/no-fate-but-what-we-make-the-greatest-terminator-lie-ever-told/
* Woke With Me If You Want To Live https://manifold.press/woke-with-me-if-you-want-to-live
* Rings of Power - Sezon 2 Nasıl? Terminator 1, Terminator 2, Terminator 0 - YATAY BAKIŞ https://www.youtube.com/watch?v=dp9ECvuVO-U&list=PLLkT9MAdXYAAJUoDn8AwzYaldobBv15os&index=9
* Why “The Terminator” (1984) is the Greatest Terminator Film https://plotandtheme.com/2017/04/12/why-the-terminator-1984-is-the-greatest-terminator-film/
* Terminator | OFFICIAL Full Panel https://www.youtube.com/watch?v=KlPTWgL8KYA
* The Making Of The Terminator - A Retrospective https://www.youtube.com/watch?v=KBF4Rxm_dlc&t=2s
* Alternate Ending | Terminator 2: Judgment Day [Special Director's Cut] https://www.youtube.com/watch?v=KEaS8X1_gcU&list=PL_V0sJMAvPiCNf62couBfwf2KQVrAtX7t&index=47
* https://www.bilimkurgukulubu.com/sinema/sinema-uzerine/o-bir-gise-canavari-james-cameron/
* https://www.bilimkurgukulubu.com/sinema/sinema-uzerine/t-1000den-ote-bir-oyku-robert-patrick/
* https://www.imdb.com/title/tt0103064/trivia/?ref_=tt_dyk_trv
* https://en.wikipedia.org/wiki/Terminator_2:_Judgment_Day
No comments:
Post a Comment